Informatieblad
Regels en vergunningen
Voor kraamhouders, standhouders en organisatoren
- Laatst bijgewerkt:
- 6 oktober 2026
- Status:
- Algemene voorlichting, geen juridisch advies
Deze antwoorden steunen op de officiële bronnen van de Rijksoverheid, Ondernemersplein, KVK, NVWA en de Belastingdienst. Ze zijn algemene voorlichting en geen juridisch advies.
Drie dingen die overal gelden:
- Veel regels verschillen per gemeente. De APV is gemeentelijk: wat in Culemborg mag, mag in Geldermalsen misschien niet.
- Regels veranderen. Kijk altijd naar de datum onder de pagina en controleer bij de bron.
- Wij verwijzen door. Elk antwoord eindigt bij de instantie die erover gaat, niet bij ons.
Landelijkde Belastingdienst kijkt niet naar wat jij jezelf noemt, maar naar wat je doet. Blijft het binnen de hobby- of familiesfeer, dan ben je geen ondernemer voor de inkomstenbelasting.
Drie dingen wegen mee:
- Winstverwachting. Maak je structureel verlies of hele kleine winst, dan is het niet aannemelijk dat er winst te verwachten valt.
- Zichtbaarheid. Maak je jezelf bekend via reclame, een website, sociale media of een eigen naam? Dat wijst richting ondernemerschap.
- Ondernemersrisico. Loop je risico dat klanten niet betalen, of ben je afhankelijk van vraag en aanbod? Dan is er waarschijnlijk een onderneming.
Verkoop je spullen die je zelf niet meer gebruikt, dan is dat meestal hobbymatig en betaal je er geen inkomstenbelasting over. Koop je spullen in om ze met winst door te verkopen, dan wordt het een bron van inkomen en moet je over de winst belasting betalen.
Bron: Belastingdienst — Wanneer bent u ondernemer voor de inkomstenbelasting
Twijfel je? Begin bij Amateur. Herken je jezelf in een van de drie punten hierboven, lees dan ook Professioneel.
Landelijkde KVK hanteert drie regels. Je moet je inschrijven als ze alle drie gelden:
- Je levert zelfstandig producten of diensten.
- Je vraagt een prijs waarmee je geld verdient, dus meer dan alleen je kosten terug.
- Je levert regelmatig aan anderen dan alleen familie en vrienden.
Verkoop je af en toe je eigen spullen, of iets wat je zelf maakt voor ongeveer de kostprijs, dan is het een hobby en hoef je je niet in te schrijven. Let op: ook seizoenswerk telt als regelmatig. Wie elk jaar een paar maanden kerstbomen verkoopt aan verschillende klanten, moet zich volgens de KVK wel inschrijven. Dan geldt wat onder Professioneel staat.
Landelijkverkoop je spullen die je zelf niet meer gebruikt, zoals oude kleding, boeken of meubels, dan betaal je daar meestal geen inkomstenbelasting over.
Anders wordt het als je er geld aan verdient:
- Inkopen en doorverkopen met winst is een bron van inkomen. Je betaalt belasting over de winst, en daarvoor geldt geen minimumbedrag.
- Zelf maken of kweken en verkopen blijft belastingvrij zolang het een hobby is: je verdient er weinig of niets aan. Maak je er wel winst mee, dan geef je die winst op in je aangifte inkomstenbelasting als "resultaat uit overige werkzaamheden". Dat kan ook als je niet bij de KVK hoeft.
Kosten die je voor de verkoop maakt, zoals materiaal, verpakking of je kraamhuur, mag je van de opbrengst aftrekken.
Bron: Belastingdienst — Ik verkoop spullen op een online platform. Moet ik inkomstenbelasting betalen?
Bron: Belastingdienst — Wanneer bent u ondernemer voor de inkomstenbelasting
Landelijkvoor de btw kijkt de Belastingdienst anders dan voor de inkomstenbelasting. Ben je geen ondernemer voor de inkomstenbelasting, dan kun je toch ondernemer zijn voor de btw. Dat ben je als je zelfstandig verkoopt en er regelmatig inkomsten uit hebt, ook als je er geen winst op maakt.
Verkoop je af en toe je eigen gebruikte spullen, dan ben je geen btw-ondernemer. Verkoop je regelmatig, dan gelden twee regelingen die het voor kleine verkopers eenvoudig houden:
- Registratiedrempel. Is je omzet maximaal € 2.200 per jaar en hoef je niet bij de KVK? Dan reken je geen btw en doe je geen btw-aangifte. Bewaar wel je inkoopbonnen. Kom je boven de € 2.200, dan gelden vanaf die verkoop de gewone btw-regels.
- Kleineondernemersregeling (KOR). Is je omzet maximaal € 20.000 per jaar, dit jaar én vorig jaar, dan kun je je aanmelden voor de KOR en ben je vrijgesteld van btw. De Belastingdienst moet je aanmelding uiterlijk vier weken voor de ingangsdatum hebben.
Bron: Belastingdienst — Ondernemer voor de btw
Bron: Belastingdienst — Registratiedrempel voor kleine ondernemers
Bron: Belastingdienst — Voorwaarden voor de kleineondernemersregeling (KOR)
Per gemeente, via de APV en het omgevingsplaneigen grond betekent niet automatisch dat je geen vergunning nodig hebt. Twee regels tellen mee.
- De APV. In de model-APV, waar de meeste gemeenten hun APV op baseren, mag een eigenaar niet toestaan dat er zonder vergunning een standplaats op zijn grond staat. Een kraam die vrij toegankelijk is voor voorbijgangers kan volgens de rechter een standplaats zijn, ook op eigen grond. Of jouw kraampje daaronder valt, staat in de APV van je gemeente.
- Het omgevingsplan. Dat bepaalt wat er op jouw adres mag. Je zoekt het op via "Regels op de kaart" in het Omgevingsloket.
Huur je je woning of woon je in een appartement met een VvE? Kijk dan ook in je huurcontract of het reglement. Twijfel je, vraag het dan na bij je gemeente voordat je begint.
Rechtstreeks uit het officiële register van de overheid. Je krijgt altijd de versie die nu geldt.
Bron: VNG — Standplaatsen
Bron: VNG — Standplaats op particulier terrein dat voor iedereen bereikbaar is
Landelijkja. Een rommelmarkt, vlooienmarkt of braderie is een evenement, en daar regelt de organisator de vergunning bij de gemeente. Voor een plek op een markt of evenement heb je zelf geen standplaatsvergunning nodig. De organisator vertelt je de voorwaarden om te mogen staan.
Verkoop je daar eten? Lees dan ook de vraag hieronder over zelfgemaakt eten: in sommige gemeenten mogen particulieren dat niet.
Bron: Ondernemersplein — Markt en kraam
Bron: VNG — Standplaatsen
Per gemeenteverkoop je vanuit een kraam, tafel of wagen op of aan de openbare weg, dan heb je een standplaatsvergunning nodig, ook als amateur. Die vraag je aan bij de gemeente waar je wilt staan. De voorwaarden verschillen per gemeente en staan in de APV.
Rechtstreeks uit het officiële register van de overheid. Je krijgt altijd de versie die nu geldt.
Landelijk, met een gemeentelijke uitzonderingde regels voor veilig eten gelden voor iedereen die eten verkoopt. Volgens de NVWA maakt het niet uit of je ondernemer of particulier bent.
Hoe vaak je verkoopt bepaalt wat je verder moet regelen:
- Eén keer per jaar, zoals cake op de vrijmarkt met Koningsdag: je hoeft je niet bij de NVWA te registreren.
- Meerdere keren per jaar: je moet je registreren bij de NVWA en werken met een voedselveiligheidsplan (HACCP). Voor de registratie moet je ingeschreven staan bij de KVK. Dan geldt wat onder Professioneel staat.
Wat altijd geldt:
- Bewaar bederfelijk eten onder de 7 °C, en verhit kip tot boven de 75 °C.
- Zorg dat je je handen kunt wassen als je onverpakt eten aanraakt: stromend warm en koud water, zeep en papieren handdoekjes.
- Meld welke allergenen erin zitten, zoals gluten, melk, noten of pinda. Dat moet je uit jezelf doen, niet alleen als iemand ernaar vraagt. Een briefje bij je kraam is genoeg.
- Houd je kraam en spullen schoon.
In sommige gemeenten is het voor particulieren verboden om zelfgemaakt eten te verkopen op vrijmarkten, braderieën en andere evenementen. Vraag het na bij je gemeente of kijk op de website van de gemeente.
Bron: NVWA — Eten en drinken verkopen op markten en evenementen
Bron: NVWA — Stappenplan veilig eten en drinken verkopen aan consumenten
Bron: NVWA — Registreer uw levensmiddelenbedrijf
Bron: Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen
Landelijk, met een gemeentelijk staartjevoor een marktkraam of standplaats als ambulante handel is inschrijving bij de KVK nodig. Gemeenten stellen dat als voorwaarde bij de markt- en standplaatsvergunning. Voor de meeste beginners is een eenmanszaak of vof de gebruikelijke rechtsvorm.
Verkoop je puur hobbymatig je eigen spullen op een rommelmarkt, dan is dat iets anders: dan is er geen sprake van ambulante handel.
Bron: KVK — Op de markt staan
Landelijkben je ondernemer voor de btw, dan reken je btw. Blijft je omzet onder €20.000 per kalenderjaar, dan kun je meedoen aan de kleineondernemersregeling (KOR) en breng je geen btw in rekening.
De grens geldt voor het kalenderjaar waarin je je aanmeldt én voor het jaar daarvoor. Ga je er tijdens het jaar overheen, dan vervalt de vrijstelling onmiddellijk, vanaf de levering waarmee je de grens passeert.
Per gemeentein de Algemene Plaatselijke Verordening staan de regels van de gemeente over openbare orde en veiligheid. Elke gemeente heeft een eigen APV en die geldt voor iedereen binnen die gemeente.
Daarom is bijna elk antwoord over "waar mag ik staan" uiteindelijk een vraag aan je eigen gemeente.
Rechtstreeks uit het officiële register van de overheid. Je krijgt altijd de versie die nu geldt.
Per gemeente, aan te vragen bij de gemeenteje hebt een standplaatsvergunning nodig als je goederen of eten verkoopt vanuit een kraam of wagen op of aan de openbare weg.
Er zijn drie gangbare soorten:
- Vaste standplaats — voor wie er regelmatig staat.
- Seizoensstandplaats — voor een beperkte periode in het jaar.
- Incidentele standplaats — voor een enkele keer of korte tijd.
Voorwaarden verschillen per gemeente, maar komen meestal neer op: geen overlast veroorzaken, de verkeersveiligheid niet in gevaar brengen, en voldoen aan eisen over hoe de kraam eruitziet.
Per gemeentede kosten hangen af van de gemeente, het soort standplaats en de locatie. Sommige gemeenten heffen daarbovenop precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond.
Een aanvraag duurt meestal enkele weken, langer als je papieren niet compleet zijn. Voor een evenementenvergunning of een alcoholontheffing kan het oplopen tot acht à twaalf weken. Vraag dus op tijd aan.
Landelijk onderscheid, gemeentelijke uitvoeringhet hangt af van waar je staat en of je een vaste plek hebt.
- Standplaatsvergunning — je staat met een kraam of wagen op een vaste plek op of aan de openbare weg.
- Marktvergunning — je staat op een georganiseerde markt. Geeft recht op één standplaats op die markt. Je vraagt hem aan bij de gemeente waar de markt is en je moet ingeschreven staan bij de KVK.
- Ventvergunning — je verkoopt op straat zonder vaste plek, of langs de deur. Nodig als je een product of dienst van meer dan €50 buiten aanbiedt. In sommige gemeenten volstaat een melding. Sta je met een kar of kraam op een vaste plek, dan is dit juist niet de vergunning die je nodig hebt.
Landelijk uitgangspunt, maar vraag het na bij de organisatorverkoop je op een rommelmarkt, vlooienmarkt of in een markthal, dan val je niet onder ambulante handel en heb je geen marktvergunning nodig. Ook voor een kermis, festival of jaarmarkt geldt de marktvergunning niet.
Dat betekent niet dat er niets geldt. De organisator heeft zelf een vergunning voor het evenement, en die stelt vaak eigen voorwaarden aan wie er mag staan.
Per gemeente, via het omgevingsplanelke gemeente heeft een omgevingsplan waarin de regels uit het oude bestemmingsplan, delen van de APV en andere besluiten samenkomen. Of je vanaf je eigen grond mag verkopen — een kraampje aan de weg, eieren uit een automaat, groente van het erf — hangt af van wat dat omgevingsplan op jouw adres toestaat.
Past het binnen het plan, dan volstaat meestal een melding bij de gemeente. Past het niet, dan heb je mogelijk een omgevingsvergunning nodig. Je kunt het zelf opzoeken via "Regels op de kaart" in het Omgevingsloket.
Landelijkverkoop je eten of drinken op markten en evenementen — vanuit een kraam, tent of foodtruck — dan moet je je registreren bij de NVWA als je meerdere keren per jaar voedsel verkoopt. Verkoop je één keer per jaar voedsel, dan hoeft dat niet.
Registreren doe je zelf in MijnNVWA, met het formulier "Registratie levensmiddelenbedrijf". Elke vestiging registreer je apart.
Bron: NVWA — Eten en drinken verkopen op markten en evenementen
Landelijkja. Wie meerdere keren per jaar levensmiddelen bereidt en verkoopt, moet met een HACCP-voedselveiligheidsplan werken.
Voor veel branches bestaat een goedgekeurde hygiënecode die je als basis mag gebruiken, in plaats van zelf een plan op te stellen.
Landelijkdit zijn de eisen die de NVWA voor markten en evenementen noemt.
- Ruimte, materialen en apparatuur schoon houden.
- Je moet je handen goed kunnen wassen: er moet stromend warm én koud water aanwezig zijn. Hier vallen kramen het vaakst op.
- Aparte snijplanken voor rauwe en bereide producten.
Landelijkbederfelijke waren bewaar je onder de 7 °C. Kip verhit je tot boven de 75 °C.
Controleer dat met een digitale thermometer en leg je metingen vast.
Landelijk en Europeesja. Je moet klanten kunnen vertellen welke allergenen in je producten zitten. Dat volgt uit de Warenwet en uit Europese verordening 1169/2011 over voedselinformatie aan consumenten.
Landelijkja. Werk je met vlees, vis, zuivel, eieren of kiemgroenten, dan volstaat registratie niet. Daarvoor is een aparte erkenning of registratie bij de NVWA nodig voor het maken, gebruiken of verkopen ervan.
Bron: NVWA — Registratie en erkenning levensmiddelenbedrijven
Landelijk kader, gemeentelijke ontheffingwil je tijdelijk alcohol schenken bij een evenement, festival of kermis en heb je geen alcoholvergunning voor die plek, dan vraag je een ontheffing van de Alcoholwet aan bij de gemeente.
Met die ontheffing mag je alleen zwak-alcoholhoudende drank schenken: minder dan 15% alcohol. Reken op acht tot twaalf weken doorlooptijd.
Landelijkja. Onder het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) moet een attractietoestel vóór ingebruikname gekeurd worden door een aangewezen keuringsinstelling (AKI) en geregistreerd zijn.
Na de eerste keuring krijgt het toestel een identificatienummer (RAS-nummer) dat er de rest van zijn levensduur op moet blijven. Daarna volgen herkeuringen: hoe vaak verschilt per toestel — eens per jaar, per twee jaar of per drie jaar.
Bron: NVWA — Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen in het kort
Landelijkbij aanschaf krijg je onderhoudsvoorschriften die je volledig moet volgen. In het logboek staat wat je vóór openstelling moet controleren, en de fabrikant geeft aan wat de kritieke punten van het toestel zijn.
Alles wat je aan onderhoud doet leg je vast, zodat de NVWA het kan controleren.
Bron: NVWA — Wettelijke eisen voor beheerders en exploitanten
Landelijkja. Producten moeten voorzien zijn van een prijs inclusief btw, op het product zelf of bij de plek waar het ligt. Bij sommige producten moet je daarnaast de prijs per kilo, liter of meter vermelden.
Bron: Rijksoverheid — Moet er een prijs op een product staan?
Landelijkmeetinstrumenten die je gebruikt om af te rekenen vallen onder de Metrologiewet. Ze moeten vóór ze op de markt komen gekeurd en gecertificeerd zijn. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) controleert weeginstrumenten in winkels en bedrijven.
Bron: Rijksoverheid — Metrologie: betrouwbaar meten
Bron: Ondernemersplein — Meetinstrumenten verkopen en gebruiken
Landelijk, en dit verandert in 2027eet of drinkt de klant ter plekke, dan moet je herbruikbare bekers en bakjes gebruiken. Neemt de klant het mee, dan moet je een herbruikbaar alternatief aanbieden naast de wegwerpvariant.
Op dit moment betaalt de klant een meerprijs voor plastic wegwerpbekers en -bakjes bij meenemen of bezorgen. Die meerprijs verdwijnt per 2027; de plicht om een herbruikbaar alternatief aan te bieden blijft. De ILT houdt toezicht.
Bron: Ondernemersplein — Regels voor plastic wegwerpbekers en -bakjes
Bron: Ondernemersplein — Meerprijs wegwerpbekers en bakjes verdwijnt
Landelijk niet verplicht, vaak wel door de markt geëisteen aansprakelijkheidsverzekering is wettelijk niet verplicht, maar veel marktorganisaties stellen een marktaansprakelijkheidsverzekering wél als voorwaarde om te mogen staan.
Reken daarnaast op kosten voor elektriciteit, vervoer en opslag.
Bron: KVK — Op de markt staan
Landelijkals ondernemer moet je een administratie bijhouden van alles wat met je onderneming te maken heeft, op papier of digitaal. Die bewaar je in principe zeven jaar.
Een kassasysteem is niet wettelijk verplicht. Gebruik je er wel een, dan moet het betrouwbaar zijn: alle verkopen vastleggen, de gegevens niet achteraf laten wijzigen en ze zeven jaar bewaren.
Het Keurmerk Betrouwbare Afrekensystemen is vrijwillig. De Belastingdienst heeft eraan meegewerkt, en met een kassa met dit keurmerk kun je makkelijker laten zien dat je administratie klopt.
Bron: Belastingdienst — Houd een goede administratie bij
Bron: Belastingdienst — Handreiking voor een betrouwbaar afrekensysteem
Bron: Stichting Keurmerk Betrouwbare Afrekensystemen — Over het keurmerk
Per gemeentevoor sommige evenementen heb je een evenementenvergunning van de gemeente nodig, maar vaak is een melding genoeg. Welke van de twee geldt, hangt af van je gemeente en van het soort evenement.
Dat vind je op de website van je gemeente, of via de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Aanvragen doe je bij de gemeente, bijvoorbeeld online via de Berichtenbox voor bedrijven.
Per gemeente, soms landelijknaast de vergunning of melding kunnen er losse regels gelden. Welke dat zijn hangt af van wat je organiseert.
- Weg afsluiten. Gaat er een straat of plein dicht, dan heb je daar toestemming voor nodig.
- Geluid. Wil je meer geluid maken dan normaal mag, dan kun je een ontheffing aanvragen.
- Alcohol. Schenk je alcohol zonder vaste alcoholvergunning, dan vraag je een ontheffing aan bij de gemeente.
- Muziek. Voor het draaien of laten spelen van muziek heb je een licentie nodig.
- Omgevingsvergunning. Soms nodig naast de evenementenvergunning, bijvoorbeeld in een natuurgebied of op het water.
Bron: Ondernemersplein — Evenementen organiseren
Bron: Ondernemersplein — Openbare weg afsluiten voor werkzaamheden of een evenement
Per gemeenteer is geen vaste landelijke termijn. Vraag het na bij je gemeente en begin ruim op tijd. Voor een alcoholontheffing moet je rekenen op acht tot twaalf weken.
Landelijkop een rommelmarkt, vlooienmarkt, jaarmarkt of kermis hebben standhouders geen marktvergunning nodig. Jouw vergunning als organisator stelt vaak wel voorwaarden aan wie er mag staan, en die geef je door aan de standhouders.
Verkopen standhouders eten of drinken, dan gelden voor hen de regels van de NVWA.
Bron: Ondernemersplein — Markt en kraam
Bron: NVWA — Eten en drinken verkopen op markten en evenementen
